كشتن ، و كشندگان او چون محمّد بو بكر و مالك اشتر در لشكر علىاند و خصومت ديرينه با ياد او دادند و چندانكه عايشه امتناع و انكار مىكرد ايشان غرور زيادت مىكردند كه : نام تو بدين حركت در جهان بماند ، و خون عثمان بدان بزرگى هدر نشود ، و على و اولادش و اتباعش تا بقيامت خرّمى « 1 » نكنند و لاف نزنند ، هر چند كه عايشه انكار بيش كرد زبير عوام بعداوت على تكرار بيش كرد آنگه چون دل عايشه نرم كردند و او را فراآب كردند ، چنان كه روافض كوفه زيد بن على را ، و عايشه مىگفت : بيك زن و شما دو مرد اين كار برنيايد كه على امام است و خداوند شمشير و قوّت و لشكر است ، و عالمتر جهانيان است بعلوم دينى و احكام شرعى ، در افتادند « 2 » و از مهاجر و انصار و از أبناء المهاجرين الأوّلين و الأنصار المتقدّمين ؛ اند - هزار سوار و پياده جمع كردند و سوگند خوردند « 3 » و عهد و پيمان بستند « 3 » كه همپشت و همزبان باشند تا شرّ على از مسلمانان كفايت كنند ، و خون عثمان كه ايشانش كشته بودند از على بيگناه بازخواهند ، و بدين مكر و دستان زن رسول را عليه السّلام كه بارى تعالى گفته بود : وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى « 5 » بر وى تلبيس كردند و از خانه‌اش بيرون آوردند و در هودج نشاندند و بر خلاف طبع او بمصاف و قتال على آوردند ، و رسول خبر داده كه : يا علىّ حربك حربى و سلمك سلمى « 6 » ، و چون لشكرها بهم رسيدند بدر بصره فى شهور سنة ستّ و ثلاثين « 7 » من الهجرة

--> ( 1 ) - ع ث : « جرمى » ح : « منى » و مراد از « منى » بنابر نسخهء ح خودبينى و دم از بزرگى زدن مىباشد سعدى گفته : « مر او را رسد كبريا و منى * كه ملكش قديم است و ذاتش غنى » ( 2 ) - ح : « نشيندند » . ( 3 ) - « خوردند » و « بستند » فقط در نسخهء « ح » هست . ( 5 ) - صدر آيهء 33 سورهء مباركهء احزاب . ( 6 ) - از احاديث متواتر در ميان خاصه و عامه است . ( 7 ) - در نسخ : « اربع و ثلاثين » ضبط شده است و قياسا تصحيح شد زيرا قتل عثمان بن عفان در ذى الحجهء سال سى و پنج هجرى واقع شده باتفاق همهء مورخين و ارباب تراجم و سير ، ابن عبد البر در استيعاب گفته : « قال الواقدىّ : قتل عثمان يوم الجمعة لثمان ليال خلت من ذى الحجة يوم التلبية سنة خمس و ثلاثين ، و قد قيل : انه قتل يوم الجمعة لليلتين بقيتا من ذى الحجة و قد روى ذلك عن الواقدى أيضا ، و قال المعتمر عن أبيه عن أبى عثمان النهدى : قتل عثمان فى وسط ايام -